Kapat

TCMB, PPK Özetini Yayınladı.

Raporun detayı şöyle:

Pahalılık Gelişmeleri

1. Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,85 orantısında artmış, yıllık pahalılık 0,92 puan azalarak yüzde 10,94’e gerilemiştir. Güç kümesi tüketici pahalılığındaki yavaşlamayı sürükleyen temel öge olurken, besin öbeği daha olumlu bir görünümü sınırlamıştır. Güç fiyatları milletlerarası petrol fiyatlarını takiben gerilemeye devam ederken, besin fiyatları mevsimsel eğilimlerin üzerinde bir artış kaydetmiştir. Hizmet pahalılığındaki gerileme alt kalemler umumisine yayılırken, temel mal öbeği yıllık pahalılığı döviz kuru gelişmelerine karşın yavaşlamıştır. Bu görünüm altında, B ve C göstergelerinin yıllık pahalılığı ve eğilimi düşüş sergilemiştir.

2. Azık ve alkolsüz içecekler yıllık pahalılığı Nisan ayında 1,23 puan artarak yüzde 11,28’e ulaşmıştır. İşlenmemiş besin fiyatlarında umumiye yayılan artışlar gözlenirken, al et ve dış ticarete bağımlılığı yüksek olan bakliyatlar öne çıkmıştır. İşlenmiş besin fiyatlarında gözlenen yükseliş eğilimi Nisan ayında da devam etmiştir. Ekmek ve tahıllar kümesi pahalılığı yüksek seyrini korurken, katı ve likit yağlar ile alkolsüz içecekler kalemleri işlenmiş besin pahalılığını yukarı çeken öbür öbekler olmuştur. Besin pahalılığındaki görünümde salgına bağlı tesirler ve dönemsel talep artışının yanı sıra vergi ayarlamaları ve döviz kuru gelişmeleri üzere bir seri ögenin tesirli olduğu bedellendirilmektedir. Öncü göstergeler azık yıllık pahalılığındaki yükselişin, işlenmemiş besin fiyatları kaynaklı olarak, Mayıs ayında da süreceğine işaret etmektedir.

3. Kuvvet fiyatları Nisan ayında yüzde 4,99 orantısında düşmüş, küme yıllık pahalılığı 6,51 puan azalarak yüzde 3,30’a gerilemiştir. Türk lirasındaki bedel kaybına rağmen, milletlerarası petrol fiyatlarındaki düşüş bu gelişmede belirleyici olmaya devam etmiştir. Öncü göstergeler, kuvvet yıllık pahalılığının Mayıs ayında bir ölçü artacağı tarafında sinyal vermektedir. Vesair taraftan, minimum maktu hususî tüketim vergisinin yükseltilmesi nedeniyle sigara fiyatlarının Mayıs ayında hudutlu bir nispette artacağı, lakin bu öbekte yıllık pahalılığın baz tesiriyle düşüşünü sürdüreceği öngörülmektedir.

4. Temel mal öbeği yıllık pahalılığı Nisan ayında 0,30 puan düşerek yüzde 7,88 olmuştur. Bu devirde yıllık pahalılık dayanıklı mallarda nispeten yatay seyrederken, gayri alt kümelerde gerilemiştir. Dayanıklı mal öbeğinde, Türk lirasındaki paha kaybını takiben araba ve mobilyada güçlü aylık fiyat artışları dikkat çekerken, giysi ve ayakkabı öbeğinde mevsimsel fiyat artışı geçmiş yıllara kıyasla epey sonlu gerçekleşmiştir.

5. Hizmet fiyatları Nisan ayında yüzde 0,22 nispetinde artmış, küme yıllık pahalılığı 0,66 puan düşerek yüzde 11,76 olmuştur. Bu periyotta hizmet fiyatları üzerinde salgın illetin tesirleri değerli ölçüde hissedilmiştir. Yıllık pahalılık tüm alt kalemlerde gerilerken, en besbelli düşüş faaliyetleri kesintiye uğrayan lokanta-otel ve ulaştırma hizmetlerinde gözlenmiştir. Nisan ayında haberleşme hizmetleri fiyatları azalırken, kira artışlarındaki yavaşlama devam etmiştir.

Sair yandan, bakım-onarım hizmetleri fiyatları döviz kuru gelişmeleri sonucunda yüksek bir nispette artmıştır.

6. Mayıs ayında pahalılık beklentilerindeki güzelleşme sürmüş, beklentiler tüm vadelerde düşüş kaydetmiştir.

Pahalılığı Etkileyen Ögeler

7. Ocak ve Şubat aylarında finansal koşullardaki güzelleşmenin de katkısıyla güçlü bir eğilim sergileyen iktisadi faaliyet, koronavirüs salgınının dış ticaret, turizm ve iç talep üzerindeki tesirlerine bağlı olarak Mart ayı ortalarından itibaren zayıflamaya başlamıştır. Sanayi üretim endeksi, Mart ayında mevsim ve takvim tesirinden arındırılmış olarak bir evvelki aya nazaran yüzde 7,1 orantısında azalmış, çeyreklik bazda ise yatay seyretmiştir. Sektörel kırılım incelendiğinde, dokuma, giysi eşyası, bilgisayar-elektronik-optik aletler, taşıt ve sair ulaşım üzere ihracatçı dalların üretiminde sarih düşüşler gözlenirken, besin, tütün, kâğıt, kimyasal, temel eczacılık, gayrı metalik olmayan mineral eserler ve ana metal dalları nispeten olumlu ayrışmıştır. Mart ayındaki sarih zayıflamaya karşın Ocak-Şubat periyodundaki güçlü seyrin tesiriyle birinci çeyrekte ulusal gelir yıllık büyümesinin nispeten olumlu bir seviyede gerçekleşmesi beklenmektedir.

8. İktisadi faaliyetteki yavaşlama Nisan ayında barizleşmiş ve kollar umumisine yayılmıştır. Turizm ve bağlantılı bölümlerde faaliyet durma noktasına gelirken, perakende ticarette besin ve market alışverişi dışındaki kalemlerdeki yavaşlama derinleşmiş, imalat sanayiinde dış talepteki sert düşüşün tesiriyle ana ihracatçı kesimlerin sipariş ve kapasite tasarruf nispetleri epey düşük seviyelere gerilemiştir. Mayıs ayının birinci yarısına ait yüksek frekanslı göstergeler kısmi olağanlaşma adımlarıyla birlikte dipten dönüş sinyalleri içermektedir. Bu kapsamda ihracat, ithalat ve kapasite tasarruf nispetlerinde hudutlu artışlar görülmektedir.

9. Global büyüme görünümündeki bozulma ve seyahat kısıtlamaları nedeniyle ihracat ve turizm gelirleri azalmıştır. Ana pazarı Avrupa yeri olan taşıt, giysi, dokumacılık, deri, makine-ekipman, elektrikli teçhizat kollarında ihracat imkânları kıymetli ölçüde daralmıştır. Gayri taraftan, iktisadi faaliyetteki yavaşlamayla ithalat talebi süratle gerilerken, emtia fiyatlarındaki düşük seviyeler de ithalat faturasını sınırlamaktadır. Bu çerçevede, ihracat ve turizm gelirlerinde salgın illete bağlı olarak gözlenen düşüşe rağmen, emtia fiyatları ve ithalatın sınırlayıcı tesiriyle cari süreçler istikrarının yıl umumunda ılımlı bir seyir izleyeceği öngörülmektedir.

10. Salgın illete bağlı olumsuz tesirlerin süreksiz olduğu ve yılın 2. yarısıyla birlikte yurt içi talepte daha güçlü ve daha erken olmak üzere, iktisadın toparlanma eğilimine gireceği kıymetlendirilmektedir. İktisadi faaliyetteki toparlanma suratı ise olağanlaşma sürecinin yurt içindeki seyri kadar bu sürecin, başta dış ticaret ortaklarımız olmak üzere, global iktisattaki gidişatına da bağlı olacaktır. Bu görünüm altında, salgın illete bağlı gelişmelerin Türkiye iktisadı üzerindeki olumsuz tesirlerinin sonlandırılması açısından finansal piyasaların, kredi kanalının ve firmaların nakit akışının sağlıklı işleyişinin devamı büyük değer arz etmektedir. Bu çerçevede, yakın periyotta pratiğe konulan mali ve mali önlemlerin iktisadın üretim potansiyelini destekleyerek finansal istikrara ve salgın sonrası toparlanmaya ek yapacağı bedellendirilmektedir.

11. Şubat devrinde işsizlik orantıları yatay seyrederken, tarım dışı istihdam dallar umumuna yayılarak gerilemiştir. Bu devirde istihdam kayıpları büyük ölçüde kayıt dışı çalışanlar kaynaklı olurken, işgücüne iştirak orantısındaki düşüş işsizlik orantılarının artmasını engellemiştir. Öncü göstergeler, iktisadi faaliyetteki yavaşlamanın işgücü piyasasına yansımalarının Nisan ayında belirginleştiğine işaret etmektedir. Şura, kısa çalışma ödeneği başta olmak üzere işsizlik sigorta fonu ve cari aktarımlar aracılığıyla sağlanan desteklerin, gelir kayıplarının sınırlanması ve istihdamın korunması açısından kritik rol oynadığı değerlendirmesinde bulunmuştur.

Para Siyaseti ve Riskler

12. Koronavirüs salgınına ait gelişmelere bağlı olarak global büyüme görünümündeki zayıflama derinleşmektedir. Salgını sınırlamaya yönelik tedbirlerin, tedarik zinciri ve üretimde yarattığı arz cepheli tesirlerin yanı sıra, belirsizliklerdeki artış, finansal koşullardaki sıkılaşma, hanehalklarının gelir kaybı ve firmaların nakit akışındaki bozulmayla birlikte talepte yol açtığı sarih zayıflama sürmektedir. 2020 yılı birinci çeyreğine ait açıklanan büyüme doneleri ekonomilerdeki keskin daralmayı teyit ederken, Nisan PMI göstergeleri ve elektrik tüketimi üzere olgular daralmanın 2. çeyrekte daha da derinleştiğine işaret etmektedir. ABD dışındaki gelişmiş devletlerde salgının istihdam üzerindeki tesiri Mart ayı itibarıyla sonlu kalırken, bu memleketlerde istihdam beklentilerindeki bozulma, ekonomilerdeki yavaşlamanın işsizliği artırıcı tesirinin önümüzdeki devirde daha derinden hissedilebileceğine işaret etmektedir. Bu çerçevede, global büyüme kestirimleri aşağı istikametli güncellenmeye devam etmiş, Avrupa memleketleri başta olmak üzere dış talep görünümü bir evvelki aya nazaran bozulmuştur. Bu gelişmelerin başta ihracat, turizm ve irtibatlı kesimler olmak üzere yurt içi büyüme üzerindeki tesirleri yakından izlenmektedir.

13. Gelişmiş ve gelişmekte olan devlet merkez bankaları genişleyici cephede adımlar atmaya devam etmektedir. Yakın periyotta, nema indirimleri yavaşlamakla birlikte devam ederken, gelişmiş memleket merkez bankalarının bilanço büyüklüğündeki artış sürmektedir. Gelişmekte olan devletlerde de tahvil alımı üzere programlarla mali genişleme adımları atılmaktadır. Uygulanan siyasetlerin finansal piyasalar, büyüme ve istihdam üzerindeki aktifliği, devletler itibarıyla salgının seyri ile siyaset sahasının büyüklüğüne nazaran farklılaşabilecektir.

14. Global iktisattaki toparlanmaya ait belirsizlikler yüksek seyrederken, devletlerin attığı sıradanlaşma adımları izlenmektedir. Salgının nispeten denetim altına alınmaya başladığı kimi devletlerdeki sıradanlaşma adımlarının iktisadi faaliyete yansımaları takip edilmekle birlikte salgının ve sıhhat tedbirlerinin tüketim alışkanlıkları ve umumi harcama davranışına mümkün tesirlerine yönelik belirsizlikler devam etmektedir. Her açıdan sıradanlaşmanın uzun sürmesi durumunda global ve yurt içi büyüme görünümündeki zayıflama daha besbelli olabilecek ve ek önlem gereksinimi ortaya çıkabilecektir.

15. Global boyutta birçok dalda iktisadi faaliyetin durma noktasına gelmesi, ham petrol talebini büyük ölçüde azaltmıştır. Global ham petrol stokları hâlihazırda epeyce yüksek seviyelerde seyretmektedir. Üretici memleketlerin arz kesintisindeki istikrarı sağlamaya yönelik attığı adımlar neticesinde petrol fiyatları ılımlı bir artış gösterse de global iktisadi faaliyete dair belirsizlikler başta olmak üzere aşağı cepheli riskler canlılığını korumaktadır. Sert formda daralan global talebin yanında, emtia fiyatlarındaki düşüşün de tesiriyle global pahalılık orantılarının 2020 yılında ılımlı bir görünüm sergilemesi beklenmektedir.

16. Global risk iştahının zayıflaması finansal piyasalarda oynaklığın besbelli biçimde artmasına neden olmuştur. Yakın devirde global risk iştahında ve finansal piyasalardaki oynaklıkta güzelleşme sinyalleri görülmektedir. Buna rağmen gelişmiş ve gelişmekte olan memleketlerde behre senedi ve tahvil piyasalarındaki dalgalanmalar devam etmektedir. Gelişmekte olan devletlerden ağır anamal çıkışları sürmektedir. Salgına ait belirsizliklerin bir ölçü azalmasını ve tedbirlerin kısmen gevşetilmesini takiben, alınan nakdî ve mali önlemlerin de katkısıyla, global gelişmelerin Türkiye’nin risk primi ve kur oynaklığı üzerindeki olumsuz tesirleri kısmen hafiflemiştir. Belirsizliklerin yüksek seyrettiği bu süreçte, salgın illetin kapital akımları, finansal koşullar, dış ticaret ve emtia fiyatları kanalıyla oluşturmakta olduğu global tesirler yakından takip edilmektedir. Bu kapsamda Merkez Bankası, salgının Türkiye iktisadına tesirlerini izleyerek elindeki araçları fiyat istikrarı ve finansal istikrar gayeleri doğrultusunda kullanmaya devam edecektir.

17. Mali, finansal ve mali önlemlerin yanı sıra büyük ölçüde kamu bankalarınca genişletilen kredi arzı, kredi büyümesine ait aşağı cepheli riskleri sınırlayarak gerçek kesime kredi akışının kesintisiz devamına ek sağlamaktadır. Alınan makroihtiyati önlemlerin tesiriyle, 2020 yılının birinci aylarında sürat kesen tüketici kredileri büyümesi, salgının devletimizde de görülmeye başlamasıyla birlikte Mart ayı ortasından itibaren bir ölçü ivme kaybetse de, tüketici kredileri artmaya devam etmektedir. Öte yandan, ticari kredilerdeki güçlü ivme devam etmektedir. Kamu bankaları öncülüğündeki kefaletli kredi kullandırımları ticari ve ferdi kredi arzını ve kredi getirilerindeki düşüşü destekleyerek salgınının ekonomik ünitelerin gelir ve nakit akışı üzerindeki olumsuz yansımalarını azaltmıştır. Bu doğrultuda, kredi piyasasındaki gelişmeler yakından izlenecek ve kredi kanalının sağlıklı işleyişini sağlamak için gerekli önlemler uygulanmaya devam edilecektir.

18. Pahalılık beklentileri ve iç talep koşullarındaki gelişmelere bağlı olarak çekirdek pahalılık göstergelerinin eğilimleri ılımlı seyretmektedir. Global gelişmeler koşutunda Türk lirasında gözlenen paha kaybına rağmen, başta ham petrol ve metal fiyatları olmak üzere memleketler arası emtia fiyatları pahalılık görünümünü olumlu etkilemektedir. Üretim ve satışlardaki düşüşe bağlı ünite maliyet artışları takip edilmekle birlikte yekun talep koşullarının pahalılığı sınırlayıcı tesirinin arttığı varsayım edilmektedir. Azık fiyatlarındaki dönemsel ve salgına bağlı tesirler nedeniyle tüketici pahalılığının kısa vadede bir ölçü yüksek seyredebileceği, ama yılın 2. yarısında talep taraflı dezenflasyonist tesirlerin daha besbelli hale geleceği kıymetlendirilmektedir. Bu çerçevede Heyet, pahalılık görünümünü etkileyen tüm ögeleri dikkate alarak, siyaset getirisinde ölçülü bir indirim yapılmasına karar vermiştir. Mevcut para siyaseti duruşu altında pahalılık görünümünün yıl sonu iddiasıyla koordinasyonlu olduğu kıymetlendirilmektedir.

19. Heyet, enflasyondaki düşüş sürecinin devamlılığının, memleket risk priminin gerilemesi, uzun vadeli nemaların aşağı gelmesi ve iktisattaki toparlanmanın güç kazanması açısından büyük kıymet taşıdığını kıymetlendirmektedir. Enflasyondaki düşüşün hedeflenen patika ile entegrasyonlu biçimde gerçekleşmesi için para siyasetindeki temkinli duruşun sürdürülmesi gerekmektedir. Bu çerçevede, mali duruş ana eğilime dair göstergeler dikkate alınarak enflasyondaki düşüşün sürekliliğini sağlayacak biçimde belirlenecektir. Merkez Bankası fiyat istikrarı ve finansal istikrar emelleri doğrultusunda elindeki bütün araçları kullanmaya devam edecektir.

20. Heyet, salgın illete bağlı iktisadi risklerin en aza indirilmesi açısından para ve maliye siyasetleri arasındaki eşgüdümün sürdürülmesinin büyük ehemmiyet arz ettiği değerlendirmesinde bulunmuştur. Salgın marazın ekonomiyi birçok farklı kanaldan etkilemesi, başta nakit akışının düzenlenmesi ve istihdamın korunmasına yönelik önlemler olmak üzere şirketler ve hanehalkı üzerindeki tesirlerin minimum seviyede tutulabilmesi için koordineli siyaset pratikleri gerektirmektedir. Münasebetiyle, makro ölçekteki para ve maliye siyasetlerinin yanı sıra en çok etkilenen iktisadi üniteleri hedefleyen ve sektörel etkileşimleri dikkate alan siyaset pratiklerinin kritik ehemmiyette olduğu kıymetlendirilmektedir. Bu süreçte atılacak siyaset adımlarının maksatlı ve muvakkat nitelikte olması siyaset aktifliğini destekleyecektir.

21. Açıklanacak her türlü yeni datanın ve haberin Kurul’un geleceğe yönelik siyaset duruşunu değiştirmesine neden olabileceği ehemmiyetle vurgulanmalıdır.

-iDeal Haber Merkezi-

KAYNAK

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Kapat
%d blogcu bunu beğendi: