Kapat

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) tedbirleri kapsamında uygulanmaya başlanan kısa çalışma ödeneğinden nisan itibarıyla yaklaşık 2,6 milyon kişi yararlanırken, ödenek kapsamında İşsizlik Sigortası Fonu’nun sarfiyat ölçüsü 723 milyon lira oldu.

AA muhabirinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) 30. Finansal İstikrar Raporu’ndan derlediği haberlere nazaran, uygulanmaya başlandığı 2005’ten Mart 2020’ye kadar yaklaşık 350 bin kişi kısa çalışma ödeneği almaya hak kazandı.

Bu bireylerin yaklaşık yüzde 35’i bu ödenekten global finansal buhranın iş gücü piyasalarını etkilediği 2009’da, yaklaşık yüzde
56’sı da Ağustos 2018 sonrası yaşanan dengelenme sürecinde faydalandı.

İçinde bulunulan devirde, 27 Nisan 2020 itibarıyla salgın kaynaklı münasebetlerle kısa çalışma ödeneği için 3 milyonu aşan müracaat yapıldı. Bu müracaatlardan 2 milyon 591 bin kişi için kısa çalışma ödeneğinin yapılması münasebetli görüldü. Bu periyotta kısa çalışma ödeneği kapsamındaki İşsizlik Sigortası Fonu’nun masrafları 723 milyon lira seviyesinde gerçekleşti.

Gelecek periyotta müracaatları olumlu bir biçimde bedellendirilen çalışanların bu ödenekten yararlanmasıyla salgının iş gücü piyasası üzerindeki olumsuz tesiri sonlandırılarak bu durumun finansal istikrarı destekleyici bir mahiyet kazanacağı bedellendiriliyor.

Ocak-mart periyodunda kısa çalışma ödeneğinden 139 bin kişi yararlanmış, bu kapsamda fonun sarfiyatları 59 milyon lira olmuştu. Geçen yıl ise 227 bin insana kısa çalışma ödeneği yapılmış, fonun masrafları 192 milyon lira seviyesinde gerçekleşmişti.

– Fonun yekun geliri geçen yıl 40,4 milyar lira

İşsizlik Sigortası Fonu’nun, geçen yıl yekun geliri 40,4 milyar lira, yekun sarfiyatı 36,5 milyar lira seviyesinde gerçekleşirken, fonda yekun 3,9 milyar lira artış yaşandı.

Masrafların yaklaşık yüzde 44’ünü (16 milyar TL) teşvik ve destek ödemeleri oluşturdu. Sair sarfiyatlar dışında kalan Fiyat Garanti Fonu ile yarım çalışma ve kısa çalışma ödenekleri yardımıyla 2019’da aylık ortalamada 24 bin bireye destek olundu.

Bu yılın birinci 3 ayına ilişkin gelir ve sarfiyat istatistikleri değerlendirildiğinde, kalemler bazındaki dağılımın evvelki yıllara kıyasla farklılık oluşum etmediği görüldü. Marttan itibaren
salgının mahallî piyasalar üzerindeki tesirinin artmasıyla ayın 2. yarısında kısa çalışma ödeneğinin Ekonomik İstikrar Kalkanı Paketi kapsamında devreye alınması sonucu gelecek periyotta bu kalemde bir kırılma gerçekleşmesi bekleniyor.

Gerçekten nisan ayında bu ödenekten faydalanan kişi sayısında önemli bir artış yaşandı.

– TCMB, fona ilişkin 20,7 milyar liralık DİBS satın aldı

Bu yılın mart ayından itibaren salgının yayılımının önlenmesi hedefiyle faaliyetine ara veren iş mekanlarının sayısında artış yaşandı. Bu periyotta kısa çalışma ödeneğine yapılan müracaatların karşılanabilmesi ve takip eden devirde beklenen müracaatlar önünde doğabilecek likidite gereksiniminin DİBS piyasasında yaratabileceği aksilikleri gidermeye
yönelik TCMB tarafından gerekli adım atıldı.

31 Mart 2020’de koronavirüsün ekonomik ve finansal tesirlerine karşı alınan önlemler kapsamındaki siyaset adımına nazaran,
piyasa yapıcı bankalara süreksiz bir mühlet için İşsizlik Sigortası Fonu’ndan satın aldıkları DİBS’leri TCMB tarafından belirlenen koşullar ve fiyatlar dahilinde TCMB’ye satma yahut piyasa yapıcılığı sistemi kapsamında Açık Piyasa Süreçleri çerçevesinde tanınan likidite imkanını belli başlı nispetler dahilinde artırma imkanları sağlandı.

Bu sayede, fonun likidite muhtaçlığının piyasa işleyişi üzerindeki muhtemel tesirleri sonlandırılarak finansal istikrarın desteklenmesi amaçlandı. Bu kapsamda, 28 Nisan itibarıyla piyasa yapıcı bankalar, fondan satın aldıkları DİBS’leri TCMB’ye satarak yekun 20,7 milyar lira likidite imkanına sahip oldu.

TCMB’nin DİBS’leri piyasa yapıcılığı sistemi pratikleri çerçevesinde satın alması, fonun likidite gereksiniminin piyasa
işleyişi üzerindeki muhtemel olumsuz tesirlerini sonlandırdı.

– Fonun maddi ve mali varlığının yüzde 76,6’sı tahvil

İşçi-işveren primleri, devlet eği, nema gelirleri üzere kaynaklardan beslenen İşsizlik Sigortası Fonu, kapsama giren her türlü ödenek ve program masraflarını karşılarken, fon kapsamındaki varlıklar da çeşitli kalemlerde değerlendirildi.

Bu kapsamda vadeli mevduat hesapları ve menkul kıymetler, fonun dönen varlıkları içerisinde en büyük behresi oluşum etti.

Fon varlığının büyük bir kısmını oluşum eden mali duran varlıklar, kuponlu tahvil halindeki DİBS’ler oldu. Bu tahviller, fon tarafından direkt tefviz yoluyla yahut ikincil piyasadan temin edildi.

Geçen yılın haziran ayı bilançosunda dönen varlıklar yaklaşık 41 milyar lira iken, mali duran varlıklar yaklaşık 89 milyar lira oldu. Başkaca, bu yılın nisan sonu itibarıyla fonun maddi ve mali varlığının yüzde 76,6’sı tahvil ve yüzde 23,4’ü mevduattan oluştu.

KAYNAK

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Kapat
%d blogcu bunu beğendi: