Kapat

Avrupa ve Asya’da birçok memlekette COVID-19 salgını tepe noktasını geçmişte bırakmaya ve dalga inişe geçmeye başladı. İtalya, İspanya üzere bu salgında ağır darbe yemiş memleketler yavaş yavaş hayatı ve ekonomiyi sıradana döndürmenin yollarını planlıyorlar. Devletimizde de salgına karşı tesirli bir savaş veriliyor. Münhasıran tedavi konusunda tabiplerimiz ve tüm sıhhat görevlilerimiz özveriyle, canları pahasına çalışarak büyük başarılara imza atıyor. Şayet beklenmedik bir gelişme olmazsa yaklaşık Mayıs sonu itibariyle Türkiye’nin de olağana dönme sürecinin başlamasını bekliyoruz. Gelgelelim yerküre ve Türkiye nasıl bir “normale” dönecek? Yanıtlanması gereken soru bu.

Bu yılın birinci çeyreğinden itibaren pek çok devlette mal ve insan hareketleri, ticaret kimi temel muhtaçlıklar dışında durdu ve üretimi çok büyük ölçeklerde azaldı. Temel azık ve muhtaçlık hususları satanlar dışındaki mağazalar, oteller, restoranlar kapatıldı. Buralarda çevre sigortalı yahut kayıt dışı çalışan pek çok insan işsiz kaldı. Birçok insan geçim kaynağını yitirdi. Her ölçekte şirketler ağır bir darbe aldı. İşlerin sürdürülebilirliğini sağlamak, kredi ve borçları ödemek açısından önemli problemler iş yerküresini bekliyor.

Öte yandan izolasyon ve içtimaî uzaklık kuralları mucibince beyaz yakalıların büyük çoğunluğu haneden çalışma tertibine geçti. Içtimalar elektronik ortamlarda yapılmaya başlandı. Uzaktan çalışma daha evvelden de başlamış olan bir eğilimdi, gelgelelim koronavirüs salgınıyla birlikte farz olarak on milyonlarca beşere yaygınlaştırıldı. Bu periyotta şirketler ve kamu kuruluşları konuttan çalışmanın artılarını ve eksilerini daha güzel kıymetlendirebilir hale geldiler. Mavi yakalılar ise sıhhat kurallarına dikkat göstererek ve iş süreçlerini COVID-19 koşullarına uyarlayarak çalışıyorlar.

Yeni periyotta iktisadın çarklarını döndürmek, kişileri yoksulluktan kurtarmak için önemli bir kamu desteği, inovatif yeni iş modelleri gerekecek. Tesirin tam boyutları salgının vadesine ve alınan tedbirlere bağlı olacak, lakin kimi varsayımlar yapılıyor. Örneğin IMF, 2019’da yüzde 2,9 büyüyen global iktisadın, koronavirüs salgını nedeniyle 2020’de yüzde 3 küçüleceği varsayımında bulundu. IMF’nin “Küresel ekonomik görünüm” raporunda Türkiye için de yüzde 5 küçülme ve yüzde 17,2 işsizlik nispeti öngörülüyor.

Şayet Türkiye’ye odaklanırsak, şimdiye kadar alınmış olan tedbirlerin çok değerli ve pahalı olduğunu söyleyebiliriz. Vergi ve kredi ödemeleriyle ilgili ertelemeler şu an için gerçek iktisada bir soluk aldırıyor. Lakin şunu unutmayalım; Haftalarca iş yapamayan şirketler birkaç ay sonra kredi ve vergi ödeme vakti geldiğinde bu ödemeleri yapmakta zorlanacaklar. Beşerler temel muhtaçlıklarını ve faturalarını ödemede hiç kuşkusuz zorluk yaşayacaklar. Hasebiyle Hükümet’in çok daha çokça kaynakla gerçek ekonomiyi desteklemesi gerekecek. Elbette finans koluna de çok değerli hizmetler düşüyor bu sıkıntı periyotta. Biliyoruz ki gerçek bölüm olmazsa, finans kesimi de olmaz.

Bir noktaya münhasıran dikkat çekmek gerekiyor. Beyaz yaka olsun, mavi yaka olsun bu türlü devirlerde işlerini birinci kaybedenler çoklukla bayanlar oluyor. Zati COVID-19 nedeni ile ağır darbe alan turizm, konaklama, perakende, parti üzere bölümlere baktığımızda bu ortamlarda bayanların yüklü bir halde istihdam edildiklerini ve hatun girişimcilerin iş kurduklarını görüyoruz. Binaenaleyh hatunlar bu bunalımdan çok etkileniyorlar.

Bunalım sonrası ekonomiyi tekrar canlandıracak tedbirler planlanırken, iktisattaki bayan varlığını arkaya götürmemeye, tam bilakis, himayeye ve güçlendirmeye ihtimam göstermek lazım.

Birleşmiş Milletler Hatun Ünitesi ve OECD’nin de yayınladığı raporlarda belirtildiği üzere yerkürede sıhhat ve içtimaî hizmet çalışanlarının %70’i bayanlar; kayıt dışı istihdamın çoğunluğu kadınlar” ve bu sebeple öncelikle yerkürede hatun istihdamını destekleyecek önlemler alınması gerekiyor ve iş gücüne iştirak için bu siyasetler planlanarak uygulanırken cinsiyetler arasında fırsat eşitliğini kollamaya dikkat edilmesi gerekiyor. İstihdamda, girişimcilikte, ticarette hatunların önündeki dezavantajlar kaldırılmalı. Bu periyotta öne çıkan esnek çalışma biçimleri yeni periyotta korunmalı. Birebir devranda, kayıt dışı, yarı devirli yahut mevsimlik çalışan hatunların tekrar ve daha düzgün koşullarda istihdam edilmesi ehemmiyet taşıyor.

COVID-19’un tahminen tek olumlu tesiri iş yerküresindeki dijitalleşme sürecine çok güçlü bir ivme katmış olması. İş süreçlerinde dijitalleşmeye yatırım yapmanın ne kadar değerli olduğu görüldü. Salgın sürecinde uzaktan çalışma tatbikini aktif yönetebilen şirketler salgın geçtikten sonra da bu halde çalışmaya devam edebilirler. Bilhassa küçük ve orta ölçekli şirketler ofis için gayrimenkul kiralamaya yahut satın almaya, medya konferans imkanı varken yolculuk yapmaya, bütün bunların maliyetine gerek olup olmadığını sorgulayabilirler. Lakin uzaktan çalışmanın siber güvenlik açısından yarattığı dertler ve bireyler için hususun ruhsal boyutları bulunuyor. Binaenaleyh mevzunun her boyutuyla tartışılacağını varsayım ediyorum. Her şeye karşın yeni devirde uzaktan çalışmanın eskisine nazaran daha yaygın olmasını bekliyorum.

Dijitalleşmenin ivme kazanması hatunlar için güzel haber. Zira teknoloji bayanlar için iş yerküresindeki cinsiyet eşitsizliğine karşı dengeleyici, koşulları biraz daha eşitleyici bir etken oluşturuyor. Hasebiyle teşebbüsçü olan yahut profesyonel çalışan hatunların teknolojiden daha ziyade yararlanabilmesi şimdikinden daha da ziyade kıymet kazanacak önümüzdeki devirde.

Hatun girişimcileri teknoloji, ticaret ve tarım meydanlarında desteklemek, onların toplumsal ağ ve dayanışmalarını güçlendirmek KAGİDER’in temel stratejilerinden biridir. Çünkü yeni yerküre sisteminde tarım da teknoloji kadar kıymetli olacak. Yeni devirde stratejilerimizi kararlılıkla uygulayacağız ve iktisadın tekrar ayağa kalkmasına ekte bulunmak için çalışacağız.

Yalnızca Türkiye’nin değil bütün devletlerin COVID-19 bunalımını atlatmaları ve tekrar kalkınma yoluna girmeleri, bu sürece herkesi eşit formda dâhil etmekle mümkün olacaktır. Bayanların tekrar toparlanma sürecine yapacağı ek ve ortaya çıkacak yeni yerkürede oynayacakları rol vazgeçilmez bir kıymete sahiptir. Bayanların iktisattaki varlığını ve gücünü artırabildiğimiz ölçüde gelecekteki misal şoklara karşı iktisadın direnci de güçlenecektir.

Emine FAZILET

KAGİDER Başkanı 

 

 

KAYNAK

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Kapat
%d blogcu bunu beğendi: