Kapat

Fed’in Kongre tarafından atanan iki temel gayesi vardır: Maksimum istihdamı ve istikrarlı fiyatları teşvik etmek. ABD merkez bankası bugün iki gün sürecek yeni bir siyaset içtimasına başlayacak ve kelam konusu iki hedeften hiçbiri üzerinde denetime sahip değil zira ve koronavirüs salgını tarafından darp edilen bir iktisadın nereye gittiğini yargılamaya çalışmakta.

Mevcut bunalıma nema nispetlerini düşürerek, tahvil alımına devam ederek ve kredi piyasalarını destekleyerek müdahele eden Fed’in Çarşamba günü bir açıklama yayınlaması ve Fed Lideri Powell’ın da akabinde gazetecilerle bir medya konferans yapması bekleniyor.

Hiç kimse gösterge nema nispetinde rastgele bir değişiklik beklemiyor gelgelelim Fed’in bakışı değerli.  Açıklama, Fed’in nispetleri ne kadar vade sıfırda bırakmayı planladığı ile başlayabilir.  Siyaset belirleyen Birleşik Açık Piyasa Komitesi’nin iktisadın nasıl gelişeceğini düşündüğüne dair bir bakış sunabilir.

Bununla birlikte, Fed’in piyasaları ve ekonomiyi koronavirüs bunalımı boyunca yönlendirirken dikkate alacağı sair siyaset hareketleri de var.

Nispetlerin ne kadar düşük kalacağına dair daha açık rehberlik ve uzun vadeli nispetlerin düşürülmesini hedefleyen varlık alımları konusunda verilecek ipuçları, piyasaların performansını belirleyici olabilir.

Gelgelelim tahminen de daha kıymetlisi, Mart ayından bu yana izlediğimiz formda, Fed’in “merkez bankacılığını” yine tanımlıyor olma hali.

Fed; ABD iktisadını koronavirüs pandemisinden izole etme gayretinde işletmelere, eyaletlere ve kentlere geniş çapta borç vererek, bir buhranda merkez bankasından kimin, hangi koşullar ve ne üzere risklerle para alacağı hakkında yüzyıllık tabuları yıkıyor.

ABD Kaynak menkul kıymetlerinin büyük ölçekli alımları ile Fed, merkez bankasının yükselen birleşik borcu finanse etmek için yapacağı şeyleri esnekleştirmekte ve bu tam da ekseriyetle kaçınmaya çalıştığı siyasi kararları daha da derinleştiren fiiller.

Fed başkanları bunların hiçbirini yapmaktan hoşlanmazlar. Ancak daha düzgün bir alternatifleri olmadığına inanıyorlar.

Ekonomistler, merkez bankasının tahvil, kredi ve yeni programlar portföyünün geçen yılki seviyesi 4 trilyon doların biraz altından bu sene ahir 8 – 11 trilyon dolar arasına yükseleceğini öngörüyorlar. Bu yeni seviye 2007-09 mali buhranından sonra ulaşılan boyutun iki katı ve ABD yıllık ekonomik üretiminin neredeyse yarısı.

Wall Street Journal hesaplamalarına nazaran, bu bilanço Fed’in iktisattaki rolünü Büyük Buhran yahut II. Yerküre Savaşı’ndan çok daha büyük hale getirecek. 22 Nisan’da bilançosu 6.57 trilyon dolara ulaştı bile.

Columbia Üniversitesi tarih profesörü, finansal buhranlar ve savaş hakkında yazan Adam Tooze “Fed, daha evvel hiç olmadığı noktalara gönderiliyor” diyor. Virüsün neden olduğu finansal ve ekonomik şoklar nedeniyle, merkez bankası yetkililerinin “kontrol edemedikleri ve olağanda dokunmayacakları bir yere çekildiklerini, lakin bu sefer içeri girmek zorunda hissettiklerini ve bu nedenle de güçlü girdiklerini” ekliyor.

Fed’in aldığı riskler arasında: birtakım programların çalışmaması, yetkililerin açıkladıkları tedbirleri geçmişe çekemeyeceği, siyasetçilerin merkez bankası araçlarının çözmek için tasarlanmadığı problemlere yönlendirmeye alışması ve Merkez bankasının seçimleriyle ilgili devir içinde artacak kamuoyu hoşnutsuzluğu ile toritesinin aşınması.

Mahsusen bu son risk epeyce sarih, zira Fed’in araçları küçük firmalardansa kapital piyasalarından borç alan büyük firmalara yardım etmeye daha iyi.

Yatırım fonu başkanı Oaktree Capital Management, “İflassız kapitalizm cehennemsiz Katolikliğe benziyor.  Iştirakçilerde kayıp korkusu olduğunda pazarlar en uygun formda çalışıyor.” Powell’ın aksiyonlarının yanlış olduğunu ima etmek istemediğini eklerken “Bir şeyin olumsuz, istenmeyen sonuçları olabileceği gerçeği, bunun bir günah olduğu mealine gelmez” dedi.

Mart ayı ortalarında nema nispetlerini sıfıra yaklaştıran Fed, piyasaları istikrara kavuşturmak için bir seri tahvil alım programı başlattı. 16 Mart ve 16 Nisan arasında Kaynak ve ipotek teminatlarını günde yaklaşık 79 milyar dolarlık bir süratle satın aldı. Karşılaştırma olarak verirsek, 2012 ve 2014 arasında Fed ayda yaklaşık 85 milyar dolar satın almıştı.

Fed alımları, Hazine’nin direkt hane halklarına çek göndermesi ve işsizlik sigortasına daha çokça harcama yapması üzere süratle artan hükümetin borcunu ucuz bir biçimde finanse etmesine yardımcı olur.

Merkez bankası artık, direkt şirketlere, eyalet ve mahallî idarelere kredi vermek için Kaynak ile ortaklaşa programlar yapan 2. bir dalga hazırlıyor. Kongre, Hazine’ye merkez bankasıyla işbirliği içinde çalışması için 454 milyar dolar sağladı.

Kaynak berbata giden kredilerden birinci dilimini üstlenirken, Fed Kongre’nin tahsis ettiği ölçünün 10 katını ödünç verecek. Kaynak şu ana kadar bu fonların yaklaşık %40’ını dokuz farklı programdan kimilerine yönlendirirken ölçüleri genişletmek yahut sairlerini eklemek için de alan bırakmış durumda.

Kongre, Fed’i yardıma kısmen 2008 bankacılık bunalımına müdahale etme kabiliyeti ve birçok kurumun tersine süratli hareket edebilme kapasitesine sahip olduğu için çağırdı. Hem de politize olmamış oluşu biri nev katalizör haline dönüşüyor Kongre açısından.

Dolayosıyla, Fed’in bu haftaki içtimasında yalnızca nema ve miktarsal genişleme zamanlaması bahis olmayacak. Birebir vakitte, son birkaç hafta içinde açıklanan bir seri programın uygulanmasına ve tahvil satın alma programlarının ne kadar ileriye götürüleceğine odaklanacak.

Fed, makul olmayan işletmelere borç vermek istemese de, nakit akışının muvakkat olarak kesilmesi nedeniyle sürdürülebilir işletmelerin de batmasına müsaade vermek istemiyor. Bu ikisi arasında ayrım yapmak, bilhassa de artık çok güç. Amerikalılar meskenlerinde oturdukça, nakit akışı meselelerinin toplu batışlara dönmesi ise yalnızca bir devir problemi olduğundan Fed her mekana müdahele edip, yeni çağın merkez bankacılığının da sonlarını çiziyor.

KAYNAK

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Kapat
%d blogcu bunu beğendi: